Sarajevo Photography Festival 2026.
Fotografija pod pritiskom savremenog sveta
Peto izdanje Sarajevo Photography Festivala biće održano od 1. do 7. juna na više gradskih lokacija, okupljajući svetska i regionalna imena savremene fotografije, vizuelne umetnosti i nezavisnog izdavaštva. Ovogodišnja tema „Under Pressure“ istražuje pritisak kao političko, društveno, emocionalno i tehnološko stanje koje oblikuje našu stvarnost i slike koje o njoj stvaramo.
Fotografija je odavno prestala da bude samo slika. Ona je dokaz, trag, pitanje, sećanje, manipulacija, otpor, nežnost, arhiv i prostor borbe za istinu. U vremenu u kojem živimo pod stalnim pritiskom informacija, očekivanja, kriza, algoritama i neprekidne vidljivosti, fotografija postaje jedan od najvažnijih načina da razumemo šta nam se događa.
Upravo iz tog osećaja nastaje tema petog Sarajevo Photography Festivala, „Under Pressure“, koja pritisak posmatra kao sveprisutno savremeno stanje. Političko, društveno, emocionalno i tehnološko. Stanje koje utiče na način na koji živimo, pamtimo, gledamo, govorimo i stvaramo slike.
Festival će biti održan od 1. do 7. juna na više lokacija u Sarajevu, okupljajući istaknuta međunarodna i regionalna imena savremene fotografije i vizuelne umetnosti. Kroz izložbe, razgovore, radionice, filmski program, portfolio review i izdavačke segmente, festival otvara prostor za višeslojno razumevanje fotografije kao medija dokumentovanja, interpretacije i kritičkog promišljanja stvarnosti.
U fokusu izložbenog programa nalaze se autori koji kroz različite pristupe istražuju teme doma, tela, arhiva, gubitka i savremenog iskustva slike. Španska fotografkinja i umetnica Carlota Guerrero predstaviće u Nacionalnoj galeriji Bosne i Hercegovine rad „Carmina, Carlota“, u kojem preispituje identitet i transformaciju u kontekstu majčinstva.
Nemački fotograf bosanskohercegovačkog porekla Vedad Divović u izložbi „Home of the Perpetually Lost“, koja će biti predstavljena na Trgu Prvog korpusa Armije RBiH, istražuje dom kao nestabilnu kategoriju oblikovanu migracijom i gubitkom. U njegovom radu dom nije samo mesto, već osećanje koje se pomera, nestaje, vraća i nikada ne ostaje potpuno isto.
Hrvatska fotografkinja i umetnica Inia Herenčić u radu „I Carried a Pine Cone in My Backpack“, koji će biti prikazan u MAK Galeriji, razvija intuitivni fotografski proces zasnovan na percepciji i kretanju. Beogradski reditelj Stefan Đorđević u projektu „Wind Family“, koji će biti izložen u Historijskom muzeju Bosne i Hercegovine, istražuje kontinuitet odnosa, sećanja i prisustva nakon gubitka.
Posebno mesto zauzima projekat jedinog bosanskohercegovačkog Oskarovca Danisa Tanovića, „No Man’s Land“, koji će biti predstavljen u zgradi Crvenog krsta BiH. Kroz arhiv neobjavljenih fotografija sa snimanja istoimenog filma, projekat otvara novo čitanje kolektivnog sećanja, rata i apsurda.
Italijanska fotografkinja Yvonne De Rosa u radu „A MIA MADRE“, koji će biti predstavljen u Europe House-u, gradi fragmentiranu vizuelnu arhivu rata i mladosti, između dokumentarnog i emotivnog prostora. Francuski vizuelni umetnik Pierre Mohamed-Petit sa projektom „Iridescence“, u Domu Akademije likovnih umjetnosti u Sarajevu, kroz performans, umetnički razgovor i fotografsku skulpturu okuplja intimne portrete izbeglica iz kampa Basroch, nastale tokom izbegličke krize 2015. i 2016. godine u severnoj Francuskoj.
International Finalists Exhibition, kao deo takmičarskog programa festivala, okuplja autore iz više od sedamdeset zemalja, selektovane kroz osam kategorija. Izložba će biti postavljena u Nacionalnoj galeriji Bosne i Hercegovine, a predstavlja raznovrsne pristupe savremenoj fotografiji i njen globalni, višeglasni karakter. Ukupan nagradni fond takmičarskog programa iznosi 10.000 evra.
Jedan od važnih programa je i „Posts for Resistance“, realizovan u saradnji sa Postcards for Palestine, SPSSA, Sarajevo Photography Festivalom i Galerijom Manifesto. Projekat transformiše galerijski prostor u otvorenu platformu javnog izražavanja i kolektivnog svedočenja. Zid galerije funkcioniše kao živi feed, dok program uključuje i radove umetnika iz Gaze: Feda Al-Hassanat, Beesan Nateel, Mohammed Moharm, Mohammed Nateel, Mohamed Zediah, Moayed Abu Ammouna i Abd Al-Nabahin.
Festival donosi i niz praktičnih i konceptualnih radionica koje istražuju različite pristupe fotografskom procesu, od analogne tehnike do savremenih narativnih i kustoskih praksi. Za sve radionice potrebna je prethodna prijava.
Radionica „Dark Room“, koju vodi Adil Sokolović u Historijskom muzeju Bosne i Hercegovine, uvodi učesnike u kompletan analogni proces, od snimanja i razvijanja filma do izrade finalnih printova u tamnoj komori. „Photo Zine Workshop: Finding the Form of a Story“, koju vode Simon Chang i AA Studio, Anja Delbello i Aljaž Vesel, u Europe House-u, kroz trodnevni rad razvija fotografsku selekciju i sekvenciranje u formu foto-zina.
„Shutterday in Sarajevo“, koji vodi Belmin Islam, pretvara grad u otvoreni fotografski set kroz jednodnevni maraton, podstičući učesnike da kreiraju lične vizuelne narative u urbanom prostoru. „Photos in Space“, radionica koju vodi Armin Ćosić, istražuje odnos fotografije i izložbenog prostora, kroz proces u kojem se fotografska serija transformiše u kustoski koncept zasnovan na narativu, ritmu postavke i prostornoj dramaturgiji izlaganja.
Filmski program donosi dokumentarne filmove koji kroz lične i društvene narative istražuju odnos između sećanja, iskustva i savremene vizuelne kulture. „Wind, Talk to Me“ Stefana Đorđevića, intimni dokumentarni film o povratku u porodični dom nakon gubitka majke, biće prikazan u Historijskom muzeju Bosne i Hercegovine. „The Spectacle“ holandske rediteljke Yasmin van Dorp, koji istražuje savremeni turizam i transformaciju pejzaža u spektakl digitalnog doba, biće prikazan u Europe House-u.
Poseban segment festivala je „No Pressure Portfolio Review“, koji klasičnu evaluaciju radova zamenjuje razgovornim i problemskim formatom. Fokus je na realnim uslovima fotografskog rada danas, prekarijatu, moći, produkciji, vidljivosti, sumnji i kreativnim pritiscima. Program u Europe House-u vode Fernanda Prado Verčič, Ilaria Sponda, William Keo i Yegan Mazandarani, iz Four Eyes Éditions, zatim Pierre Mohamed-Petit i Marko Drobnjaković.
Book table segment okuplja nezavisne izdavače i kolektive iz savremene fotografske scene, među kojima su francuska izdavačka kuća Four Eyes Éditions, savremeni umetnički kolektiv iz Kijeva Solomiya, beogradski štampani magazin Kultura fotografije, koji predstavlja Vukašin Danilović, kao i hrvatska fotografkinja Matea Leš sa projektom „Jadran: Snapshots of Belonging“. Ovaj segment posvećen je fotoknjizi kao autorskoj formi i nezavisnom izdavaštvu kao prostoru eksperimenta, razmene i dugoročnog promišljanja fotografije.
Paneli i artist talk program otvaraju prostor za kritičko promišljanje savremenih vizuelnih, institucionalnih i medijskih praksi. Panel „Media Literacy: Photography, AI and the Politics of Truth“, koji u Europe House-u vodi Gaša Miladinović, istražuje uticaj veštačke inteligencije i algoritamske manipulacije na razumevanje i verifikaciju vizuelnih informacija.
Program „The Fumes of Mars“ predstavlja razgovor i promociju knjige Katerine Angelopoulou, posvećene odnosu fotografije, traume i kolektivnog pamćenja kroz istraživanje katastrofalnih požara u Grčkoj. Razgovor se održava u Historijskom muzeju Bosne i Hercegovine, a moderira ga Selma Mezetović Međić.
Završni razgovor „Posts for Resistance: The Responsibility to Speak“, koji u Galeriji Manifesto vodi Adna Muslija, bavi se ulogom kulturnih institucija u vremenu političkih pritisaka, cenzure i konflikta, otvarajući pitanja odgovornosti, solidarnosti i institucionalne hrabrosti.
U okviru Artist Talk programa, Mislav Mironović će kroz predavanje „POV“, powered by Red Bull, u Olimpijskom muzeju Sarajeva, govoriti o nepredvidivim putevima kreativne karijere, spajajući ekstremne sportove, vizuelnu produkciju i savremenu kreativnu industriju. Sebastian Wells u performativnom predavanju „ARENA“, takođe u Olimpijskom muzeju, analizira Olimpijske igre kao globalni spektakl i preispituje medijske i prostorne mehanizme koji oblikuju percepciju sporta, publike i učešća.
Program Sarajevo Photography Festivala u potpunosti je besplatan, a kompletan raspored dostupan je na sajtu festivala, kao i na Instagram i Facebook stranicama.
U vremenu u kojem je slika istovremeno dokaz i sumnja, umetnost i informacija, privatni trag i političko sredstvo, Sarajevo Photography Festival postavlja pravo pitanje: šta fotografija može kada je svet pod pritiskom? Može da dokumentuje, ali i da svedoči. Može da otvori ranu, ali i prostor za razgovor. Može da pokaže ono što bi nestalo u buci. I možda najvažnije, može da nas natera da gledamo sporije, pažljivije i odgovornije.
Photo credit: Inia Herenčić, Amina Alađuz-Lomigora, Stefan Đorđević
