Kornel Mundruco i Radoš Bajić laureati nagrada „Aleksandar Lifka“

Festivala evropskog filma Palić

Na 33. Festivalu evropskog filma Palić, koji će biti održan od 18. do 22. jula na Paliću i u Subotici, biće dodeljene nagrade „Aleksandar Lifka“, jedno od najvažnijih priznanja festivala, namenjeno autorima koji su svojim radom ostavili dubok trag u evropskoj kinematografiji.

Ovogodišnji laureati su mađarski reditelj Kornel Mundruco, u kategoriji inostranih stvaralaca, i glumac, scenarista i reditelj Radoš Bajić, u kategoriji domaćih stvaralaca. Dve različite autorske biografije, dva filmska senzibiliteta i dva umetnička puta, spojeni su istim priznanjem koje nosi ime Aleksandra Lifke, jednog od pionira kinematografije na ovim prostorima.

Kornel Mundruco, rođen 1975. godine, pripada najznačajnijim savremenim mađarskim filmskim i pozorišnim rediteljima. Njegov opus prepoznatljiv je po snažnoj vizuelnoj poetici, društveno angažovanim temama i potrebi da filmski jezik stalno pomera ka novim oblicima izraza. Mundruco ne pravi filmove koji žele da budu udobni. Njegovi radovi često ulaze u prostore nelagodnosti, moralnih lomova i društvenih pukotina, tamo gde se evropski film najčešće pokazuje u svojoj najhrabrijoj formi.

Studirao je glumu i filmsku režiju na Akademiji za dramu i film u Budimpešti, a međunarodnu pažnju privukao je već ranim radovima, među kojima su kratki diplomski film „Afta“ i prvi dugometražni igrani film „Divni dani“, nagrađen Srebrnim leopardom na Filmskom festivalu u Lokarnu 2002. godine.

Od 2003. njegovi filmovi redovno se prikazuju na Kanskom festivalu. Godine 2005. predstavio je filmsku operu „Johana“, slobodnu adaptaciju priče o Jovanki Orleanki, dok je jedan od najvećih međunarodnih uspeha ostvario filmom „Beli bog“ iz 2014. godine, koji je osvojio glavnu nagradu selekcije „Izvestan pogled“ u Kanu. Usledili su filmovi „Jupiterov mesec“ i „Evolucija“, kojima je dodatno učvrstio status jednog od najintrigantnijih evropskih autora.

Njegov prvi film na engleskom jeziku, drama „Pieces of a Woman“, premijerno je prikazan na Venecijanskom filmskom festivalu. Glavna glumica Vanesa Kirbi za tu ulogu osvojila je Kup Volpi za najbolju glumicu, a zatim bila nominovana za nagrade BAFTA i Oskar. Pored filmskog rada, Mundruco je aktivan i u pozorištu i operi. Osnivač je nezavisne trupe Proton Theatre, čije su predstave izvođene širom sveta, a režirao je i operske produkcije za vodeće evropske scene.

Radoš Bajić, rođen 1953. godine, jedan je od najprepoznatljivijih domaćih glumaca, scenarista i reditelja. Tokom bogate karijere ostvario je više od stotinu uloga, gradeći opus koji pripada pozorištu, filmu i televiziji, ali i kolektivnom pamćenju publike. Njegovo ime vezuje se za širok prostor domaće kinematografije, od velikih filmskih naslova do televizijskih priča koje su obeležile generacije gledalaca.

U prvim decenijama karijere sarađivao je sa nekim od najznačajnijih reditelja jugoslovenskog i srpskog filma, među kojima su Veljko Bulajić, Živojin Pavlović, Živko Nikolić, Hajrudin Krvavac, Aleksandar Đorđević, Zdravko Šotra, Dragoslav Lazić, Slavoljub Stefanović Ravasi i Sava Mrmak. Njegov glumački put kasnije se prirodno proširio ka scenaristici, režiji i produkciji, čime je Bajić postao autor koji ne učestvuje samo u izvođenju priče, već i u njenom oblikovanju.

Posebno važan trenutak u njegovom scenarističkom razvoju bio je susret sa Živojinom Pavlovićem, jednim od najznačajnijih autora srpske i jugoslovenske kinematografije, koji je 1987. godine po Bajićevom scenariju režirao film „Na putu za Katangu“. Od tog trenutka Bajić sve snažnije razvija autorske projekte u kojima potpisuje scenario, a zatim i režiju.

Kao scenarista i reditelj potpisuje film „Heroji Halijarda“, čija je premijera održana 2023. godine. Njegovo najnovije filmsko ostvarenje je „Čuvar ikone svetog Đorđa“, rediteljke Jelene Bajić Jočić, u kojem se pojavljuje kao scenarista i tumač glavne uloge. Film je ove godine imao svetsku premijeru na Moskovskom međunarodnom filmskom festivalu, a zatim je prikazan i na festivalu Zlatni vitez u Rusiji, gde je Radošu Bajiću dodeljena Zlatna diploma za najbolju mušku ulogu.

Nagrada „Aleksandar Lifka“ tako ove godine povezuje dva autora čiji se radovi razlikuju po poetici, prostoru delovanja i umetničkom temperamentu, ali ih spaja trajanje. Mundruco predstavlja savremeni evropski autorski film koji istražuje granice izraza, dok Bajić predstavlja domaću filmsku i televizijsku tradiciju u kojoj su popularnost, kontinuitet i autorski rad deo istog puta.

Festival će 18. jula u 21 čas na Letnjoj pozornici Palić otvoriti nemački film „Ah ta praznina, ta strašna praznina“ reditelja Simona Verhovena. Film prati Joahima, mladića koji sa dvadeset godina neočekivano biva primljen na prestižnu školu glume u Minhenu i useljava se u vilu svojih bake i deke, Inge i Hermana. Između neobičnih izazova u školi glume i ekscentričnih rituala svojih domaćina, koji se uglavnom odvijaju uz alkohol, Joahim pokušava da pronađe svoje mesto u svetu, ne znajući kakvu ulogu u njemu zapravo igra.

Festival evropskog filma Palić tradicionalno podržavaju Ministarstvo kulture Republike Srbije, Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose sa verskim zajednicama, Grad Subotica, Evropska unija kroz program Kreativna Evropa MEDIA, kao i brojni prijatelji i medijski partneri.

Photo credit: Festival evropskog filma Palić, Contrast Studios