Dodelom nagrada završen 8. Somborski filmski festival
Svečanom ceremonijom dodele nagrada i koncertom Mistik kvarteta u Atrijumu Gradske kuće završen je 8. Somborski filmski festival, koji je od 9. do 12. jula publici doneo izbor regionalnih i evropskih filmskih ostvarenja, program mladih autora, selekciju „Slovački film u fokusu“ i prateće sadržaje posvećene filmskoj umetnosti, autorima i nasleđu.
Ovogodišnje izdanje, održano pod sloganom „Svetlost i senke stvarnosti“, bilo je posebno i zbog obeležavanja 150 godina od rođenja Ernesta Bošnjaka, somborskog filmskog pionira i jedne od ključnih figura ranog razvoja kinematografije u Srbiji. Upravo njegovo ime nosi festivalsko priznanje koje povezuje istoriju filma sa njegovim savremenim izrazima.
O najboljim ostvarenjima glavnog takmičarskog programa odlučivao je stručni žiri u sastavu Aleksandar Erdeljanović, v.d. direktora Jugoslovenske kinoteke i predsednik žirija, glumac Žarko Stepanov i sociolog Nemanja Sarač.
Nagrada za najbolji film festivala ravnopravno je dodeljena mađarskom filmu „Siroče“ reditelja Lasla Nemeša i ostvarenju „Saučesnici“ Marka Novakovića. Odluka žirija prepoznala je dva filma različitih poetika, ali slične unutrašnje težine, dva ostvarenja koja se bave porodičnim lomovima, moralnim pitanjima i tragovima istorije ili lične tragedije na život pojedinca.
U obrazloženju za film „Siroče“ navodi se da Laslo Nemeš, dobitnik Oskara za film „Šaulov sin“, u ovom ostvarenju demonstrira vizuelnu simfoniju u mračnoj priči o raspadu jevrejske porodice neposredno nakon sloma Mađarske revolucije 1956. godine i uspostavljanja rigidnog sovjetskog sistema.
Film „Saučesnici“ Marka Novakovića nagrađen je za suptilno filmsko promišljanje odgovornosti, krivice i međuljudskih odnosa. Kroz priču o bračnom paru čiji se život nepovratno menja nakon saobraćajne nesreće, film otvara pitanja lične odgovornosti, moralnih izbora i posledica koje ne ostaju samo u domenu pojedinca. Žiri je istakao sklad režije, izuzetnih glumačkih ostvarenja i upečatljivog vizuelnog izraza, koji grade snažnu emocionalnu celinu. Nagradu je u ime filma primio reditelj Marko Novaković.
Nagrada „Boer“ za najbolju glumicu pripala je Neveni Nerandžić za ulogu Sofije u filmu „Saučesnici“. Žiri je u obrazloženju naveo da je jedna od najtalentovanijih mladih srpskih glumica ostvarila kompleksan lik mlade žene rastrzane između dubokih moralnih principa i želje za ličnom sigurnošću, na izuzetno uverljiv i sugestivan način.
Nagrada „Boer“ za najboljeg glumca dodeljena je Bojtorjanu Barabašu za ulogu Andora Hirša u filmu „Siroče“. U svom debitantskom ostvarenju pokazao je nesvakidašnji talenat i prirodnost u zahtevnoj ulozi jevrejskog dečaka rastrzanog između sećanja i vernosti imaginarnom ocu, kao i ljubavi prema majci koja pokušava da započne novi život.
O najboljem filmu u selekciji mladih autora odlučivao je žiri koji su činili glumice Aleksandra Belošević i Anja Orelj, kao i glumac Đorđe Kadijević. Nagrada je pripala filmu „Mačji krik“ rediteljke Sanje Živković, ostvarenju koje je žiri opisao kao snažnu, humanu i umetnički zaokruženu priču o odgovornosti, roditeljstvu, dostojanstvu i borbi pojedinca protiv ravnodušnog sistema.
Inspirisan istinitim događajima, „Mačji krik“ intimnu porodičnu dramu podiže do univerzalne priče o ljubavi, žrtvi i istrajnosti. Žiri je posebno istakao režiju Sanje Živković, njenu meru, emocionalnu preciznost i odsustvo patetike, kao i sposobnost filma da likovima ostavi prostor da njihove odluke govore same za sebe. Nagradu su primili rediteljka Sanja Živković i producent Petar Paskaljević. Ovo je ujedno prvo priznanje koje je film „Mačji krik“ osvojio u Srbiji.
Na zatvaranju festivala, Siniša Josić, direktor festivala i direktor Kulturnog centra „Laza Kostić“ Sombor, istakao je da su iza publike i organizatora četiri magična filmska dana u gradu.
„Ovogodišnje izdanje bilo je posebno jer obeležavamo 150 godina od rođenja Ernesta Bošnjaka, somborskog filmskog pionira. Sombor je ponovo bio centar filmske umetnosti i uspešno je povezao autore iz podunavske i panonske regije. Hvala Gradu Somboru i Ministarstvu kulture Republike Srbije na podršci, timu Kulturnog centra, direkciji festivala Mihajlu Nestoroviću i Milivoju Mlađenoviću, selektoru Aleksandru Hadži Đuroviću, članovima žirija i svim volonterima na ogromnom trudu i posvećenosti. Najveća zahvalnost ipak pripada publici, bez koje nijedan festival ne bi imao svoj pravi smisao“, rekao je Josić.
Jedan od centralnih trenutaka ovogodišnjeg festivala bilo je i uručenje nagrade „Ernest“ glumcu Vojislavu Brajoviću, za izuzetan dosadašnji i budući doprinos filmskoj umetnosti. Time se Brajović pridružio dosadašnjim laureatima priznanja koje čuva sećanje na Ernesta Bošnjaka, ali i podseća da filmska umetnost uvek živi između nasleđa i onoga što tek treba da nastane.
Pored takmičarskog programa, publika je tokom četiri festivalska dana imala priliku da prisustvuje razgovorima sa autorima u okviru programa „EsPresso u 11“, promocijama knjiga, izložbi „Danilo Bata Stojković, 90 godina od rođenja“ i susretima sa filmskim stvaraocima.
Osmi Somborski filmski festival još jednom je potvrdio da filmski festival ne čine samo projekcije i nagrade, već i grad koji ga prihvata, publika koja mu daje smisao i razgovori koji se nastavljaju nakon što se svetla u sali ugase. U Somboru se ove godine govorilo o svetlosti i senkama stvarnosti, ali i o onome zbog čega se filmu stalno vraćamo, potrebi da bolje razumemo druge, vreme u kojem živimo i sebe same.
Photo credit: Milan Đurđević
