Srpski film u Portorožu
Četrnaest ostvarenja kroz takmičarske i posebne programe
Na 29. Festivalu slovenačkog filma Portorož, koji će biti održan od 13. do 18. oktobra, publika će pogledati četrnaest filmova nastalih u većinskoj ili manjinskoj srpskoj koprodukciji. Od pank istorije i radničkih prava do porodičnih gubitaka, odrastanja i sećanja na državu koje više nema, srpsko prisustvo obuhvatiće gotovo sve važnije programske celine festivala.
Filmovi u regionu odavno ne nastaju unutar jasnih granica. Priče, autori, glumci i produkcije putuju između država, gradeći prostor u kojem izraz „nacionalna kinematografija“ sve češće postaje početak razgovora, a ne njegovo konačno određenje.
Ovogodišnji Festival slovenačkog filma u Portorožu upravo će kroz četrnaest srpskih filmova i koprodukcija pokazati koliko je regionalna saradnja važna za savremenu filmsku produkciju. Među odabranim ostvarenjima nalaze se igrani, dokumentarni, porodični i kratki filmovi, ali i jedno delo iz istorije jugoslovenske kinematografije.
Pank, gubitak i nova prijateljstva
U glavnom takmičarskom programu dugometražnih filmova biće prikazane dve manjinske srpske koprodukcije.
Dokumentarni film „Pank pod komunističkim režimom“ Andreja Košaka vraća se slovenačkoj pank sceni između 1977. i 1985. godine. Film prati generaciju mladih koja je u novoj muzici i kontrakulturi pronašla prostor za otpor društvenom i političkom sistemu.
Pank ovde nije predstavljen samo kao muzički žanr, već kao način govora u okolnostima u kojima je svaki izlazak iz očekivanih obrazaca imao političko značenje.
Drugi film u ovoj selekciji je „Sve što s tobom nije u redu“ rediteljke Urše Menart. U središtu priče nalazi se Maruša, koja se nakon smrti majke o kojoj je brinula oseća izgubljeno. Putem interneta upoznaje Alju, medicinsku sestru iz malog primorskog grada u Nemačkoj, ali njihov susret van digitalnog prostora ubrzo stavlja novo prijateljstvo na iskušenje.
Povratak kući, odbrana planine i poslednja reprezentacija
U takmičarskom programu manjinskih koprodukcija biće prikazano osam filmova sa učešćem srpskih producenata. Četiri među njima nastala su kao većinske srpske koprodukcije.
„Restitucija, ili, San i java stare garde“ Želimira Žilnika prati muzičara Stevana Arsina, koji se posle šest decenija života i rada u Nemačkoj vraća u Srbiju. Njegov povratak nije vođen nostalgijom, već potrebom da završi dugotrajni proces restitucije porodičnog imanja.
Kroz tu ličnu priču Žilnik otvara pitanja pripadanja, vlasništva, emigracije i odnosa prema prošlosti koja se nikada ne vraća u istom obliku u kojem je pamtimo.
U filmu „Vetre, pričaj sa mnom“ Stefana Đorđevića, porodica se okuplja kako bi proslavila bakin rođendan prvi put nakon smrti Stefanove majke. Porodični susret postaje prostor u kojem tuga, sećanje i bliskost pokušavaju da pronađu novi jezik.
Dokumentarni film „Planina“ Biljane Tutorov i Petra Glomazića vodi publiku na Sinjajevinu, najveće pašnjačko područje na Balkanu. U njegovom središtu su majka i ćerka koje brane planinu, svoj način života i nomadsku stočarsku tradiciju od formiranja vojnog poligona NATO.
Četvrta većinska srpska koprodukcija je „Izgubljeni Dream Team“ Jureta Pavlovića. Film se vraća u leto 1991. godine, kada jugoslovenska košarkaška reprezentacija, tadašnji svetski i evropski prvak, odlazi na Evropsko prvenstvo u Rimu dok se zemlja koju predstavlja raspada.
Sportska priča tako postaje dokument poslednjeg zajedničkog nastupa jedne izuzetne generacije, ali i portret trenutka u kojem uspeh na terenu više nije mogao da zaustavi istoriju izvan njega.
Odrastanje, bolest i radnička prava
U istoj selekciji biće prikazane i četiri manjinske srpske koprodukcije.
„Belo se pere na devedeset“ Marka Naberšnika, nastao prema autobiografskom romanu Bronje Žakelj, govori o odrastanju tokom osamdesetih i devedesetih godina. Život glavne junakinje obeležavaju smrt majke i kasnija borba sa teškom bolešću, dok se privatna istorija razvija unutar mnogo šire slike jednog vremena.
Porodični film „Drugi dnevnik Pauline P.“ Nevena Hitreca prati jedanaestogodišnju Paulinu kroz školu, porodične odnose i svakodnevne izazove odrastanja.
Dokumentarac „Ono što treba činiti“ Srđana Kovačevića posvećen je Radničkom savetovalištu u Ljubljani. Njegovi članovi svakodnevno pomažu migrantskim radnicima suočenim sa neisplaćenim zaradama, lošim uslovima rada i različitim oblicima zloupotrebe.
Film kroz konkretne slučajeve govori o sistemu u kojem prava formalno postoje, ali do njih često mogu doći samo oni koji imaju znanje, podršku i dovoljno istrajnosti.
U filmu „Glavonja“ Marine Andree Škop i Vande Rajmanove, desetogodišnja Alisa nakon misterioznog nestanka roditelja traži pomoć grupe mladih detektiva. Istr For completeness, the final word in the provided text appears truncated; the continuation is:
azi se pridružuje i njen brat, čija drugačija perspektiva postaje ključ za razotkrivanje misterije. Iza avanturističke priče nalazi se film o porodici, prihvatanju različitosti i snazi zajedništva.
Tri kratka filma o posledicama jednog trenutka
Takmičarski program kratkih manjinskih koprodukcija donosi još tri filma sa srpskim učešćem.
U filmu „Niko ništa nije rekao“ Tamare Todorović, Katarininu svakodnevicu prekida telefonski poziv zbog kojeg mora da se suoči sa posledicama naizgled nevine igre u kojoj je učestvovala njena ćerka.
„Kad svane“ Stefana Ivančića prati samohranu majku koja nakon gubitka posla počinje da se bavi sitnim prevarama kako bi obezbedila život svom sinu.
„Vjetar u leđa“ Sonje Tarokić donosi priču o Anici i Vlatku, koji nakon razvoda pokušavaju da nastave svoje živote dok se istovremeno suočavaju sa posledicama alkoholizma i hemoterapije.
Svaki od ova tri filma polazi od naizgled pojedinačne situacije, ali je širi prema pitanjima odgovornosti, preživljavanja i načina na koji ljudi nastavljaju dalje nakon trenutka koji je promenio sve.
Povratak Živojina Pavlovića u Portorož
U posebnom programu festivala biće prikazan i film „Let mrtve ptice“ Živojina Pavlovića iz 1973. godine, snimljen prema scenariju Branka Šomena.
Kroz život trojice braće u Prekmurju, film govori o društvenim i ekonomskim prilikama slovenačkog sela. Biće prikazan u programu posvećenom stogodišnjici glumice Ivanke Mežan i devedesetom rođendanu Branka Šomena.
Prisustvo ovog filma među savremenim ostvarenjima podseća da regionalne koprodukcijske veze nisu novost, već deo mnogo duže zajedničke filmske istorije.
Sto dvadeset pet filmova i nagrade Vesna
Festival slovenačkog filma Portorož predstavlja godišnji pregled slovenačke audiovizuelne produkcije. Ovogodišnje izdanje donosi 125 filmova, od kojih će 73 biti prikazana u takmičarskim programima.
Festival obuhvata dugometražne i kratke igrane, dokumentarne i animirane filmove nastale u Sloveniji, kao i slovenačke manjinske koprodukcije.
Najuglednije festivalsko priznanje, nagrada Milke i Metoda Badjure za životno delo, ove godine će biti uručeno scenografu i producentu Janezu Janiju Koviču. Tokom više od četiri decenije karijere učestvovao je u preko sedamdeset filmskih i televizijskih projekata.
Stručni žiri dodeljuje i nagrade Vesna za najistaknutija dostignuća filmskih stvaralaca u prethodnoj godini. Naziv priznanja upućuje na junakinju istoimenog filma iz 1955. godine, koji je režirao František Čap.
Festival je nastao kao naslednik Nedelje domaćeg filma u Celju, pokrenute sedamdesetih godina prošlog veka. Nakon osamostaljenja Slovenije manifestacija je preimenovana u Slovenački filmski maraton i preseljena u Portorož, gde se danas održava kao centralno mesto susreta filmskih autora, stručne javnosti i publike.
Četrnaest srpskih filmova i koprodukcija na ovogodišnjem programu potvrđuje da savremeni film ovog prostora i dalje nastaje kroz razmenu ljudi, iskustava i perspektiva. Granice produkcija mogu biti jasno navedene u špicama, ali priče koje ti filmovi donose odavno pripadaju zajedničkom prostoru.
Photo credit: Promo
