Otvaranje izložbe „Odredište“ Andreje Hamovića
u Bioskopu Balkan
Izložba „Odredište“ umetnika, snimatelja i predavača Andreje Hamovića biće otvorena 25. juna u 19 časova u Bioskopu Balkan. Reč je o njegovom završnom doktorskom projektu, prostornoj audio vizuelnoj instalaciji koja istražuje odnos fotografije, vremena, prostora i tela posmatrača.
Nekada prostor ne služi samo da primi umetnički rad, već postaje njegov ključni deo. Zidovi, tama, prolaz, zvuk, tragovi prošlosti i način na koji se telo kreće kroz sve to, počinju da oblikuju značenje jednako snažno kao i sama slika. Upravo takvo iskustvo donosi „Odredište“, doktorska umetnička izložba Andreje Hamovića, koja će biti otvorena 25. juna u 19 časova u Bioskopu Balkan, sa ulazom iz Bulevara despota Stefana 6a.
Hamović je beogradski umetnik, snimatelj i predavač. Diplomirao je i završio master studije na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu, gde trenutno završava doktorske studije. Kao direktor fotografije radio je na reklamama, spotovima i dugometražnim filmovima, a trenutno je Head of Digital Film Production na SAE Institute u Beogradu.
Njegov završni doktorski projekat „Odredište“ zamišljen je kao prostorna audio vizuelna instalacija koja istražuje odnos fotografije, vremena i prostora. Izložba se realizuje u sali nekadašnjeg Bioskopa Balkan, zaštićenom kulturnom spomeniku iz 19. veka, što radu daje dodatni sloj značenja. U prostoru koji je decenijama bio vezan za projekciju, gledanje i kolektivno iskustvo filma, Hamović gradi instalaciju koja posmatrača više ne zadržava u sedištu, već ga pokreće.
Autor poštuje zaštićeni enterijer Bioskopa Balkan, bez trajnih izmena, ali ga reprogramira. Prostor pasivne filmske projekcije pretvara se u aktivno, telesno iskustvo. Unutar sale postavlja jednosmerni lavirint od crnih zidova, koji ulazi u dijalog sa istorijskom arhitekturom i menja način na koji se slika doživljava.
Posetilac prolazi kroz polumračni lavirint. Reflektori osvetljavaju sedam fotografija, pri čemu se svaka pojavljuje tek nakon skretanja, nikada više od jedne odjednom. Na kraju putanje nalazi se završna fotografija velikog formata, dimenzija 400 puta 300 centimetara, koja gotovo u potpunosti preuzima vidno polje.
U tom rasporedu nema klasičnog linearnog gledanja izložbe. Kretanje kroz prostor postaje deo rada. Posetilac ne stoji pred fotografijama kao neutralni posmatrač, već ih otkriva redom, telom, korakom, zaokretom, vremenom koje provodi u prolazu. Fotografija se tako približava filmu, ali ne kroz pokret slike, već kroz pokret onoga ko gleda.
Fotografije su snimljene analognim aparatom na filmsku traku Kodak Vision 3 250D, bez digitalne manipulacije. Prikazuju pustinjske predele sa tragovima ljudske aktivnosti, puteve, infrastrukturu i posledice eksploatacije. Upotreba kinematografske trake, namenjene za 24 sličice u sekundi, u fotoaparatu čini svaku fotografiju kadrom izvučenim iz vremenskog toka. Slika je nepokretna, ali u sebi nosi potencijal pokreta.
Upravo u toj napetosti između statičnog i mogućeg pokreta nalazi se jedno od ključnih pitanja izložbe. Šta se događa kada kadar, koji bi mogao biti deo filma, ostane sam? Šta se događa kada ga posmatrač ne vidi kao deo projekcije, već kao zaustavljeni trenutak kroz koji mora fizički da prođe? „Odredište“ ne tretira fotografiju kao kraj pogleda, već kao početak prostornog iskustva.
Zvuk u instalaciji menja se u zavisnosti od broja posetilaca, pretvarajući njihovo fizičko prisustvo u akustičku modulaciju prostora. Na taj način publika ne utiče samo na sopstveni doživljaj, već i na atmosferu rada. Prisustvo postaje čujno, a telo posmatrača deo kompozicije.
Kretanje kroz lavirint funkcioniše kao montaža. Posmatrač povezuje statične kadrove u temporalno iskustvo, ne kroz filmsku traku, već kroz sopstveni prolazak. Rad ne prikazuje pustinju u tradicionalnom dokumentarnom smislu, već proizvodi njeno prisustvo kroz telo onoga ko gleda. Pustinja nije samo motiv na fotografiji, već stanje prostora, ritam kretanja, osećaj udaljenosti i trag ljudskog prisustva u pejzažu.
„Odredište“ postavlja pitanja o nametnutoj putanji i slobodnoj interpretaciji, o tragovima u pejzažu i o telu kao nosiocu vremenske montaže. U sali nekadašnjeg bioskopa, rad spaja analognu preciznost sa prostornom i zvučnom konstrukcijom, stvarajući iskustvo koje prevazilazi granice fotografije.
Hamovićeva biografija dodatno osvetljava ovaj projekat. Rođen je u Beogradu 1980. godine, a fotografijom je počeo da se bavi tokom gimnazijskih dana, individualno i kroz radionice Fonda za otvoreno društvo „Kaleidoskop“, pod mentorstvom Vesne Pavlović, Aleksandra Kelića i Andreje Leka. Rezultat tih radionica bile su grupne izložbe fotografija u Centru za kulturnu dekontaminaciju u Beogradu.
Pre upisa Fakulteta dramskih umetnosti radio je kao snimatelj za nezavisnu video produkciju VIN, Video nedeljnik. Tokom karijere sarađivao je sa domaćim i regionalnim produkcijama, radio na brojnim komercijalnim projektima, kao i na filmskim i televizijskim ostvarenjima. Jedan period proveo je u Dubaiju, gde je sarađivao sa lokalnim produkcijama i započeo pedagoški rad kao gostujući predavač na SAE Institute Dubai. Od 2010. godine angažovan je na SAE Institute Belgrade, a od 2014. radi kao šef katedre u Beogradu.
U ulozi prvog asistenta direktora fotografije radio je na više dugometražnih igranih i dokumentarnih filmova, među kojima se izdvajaju nagrađivani „Ničije dete“ reditelja Vuka Ršumovića i „Biba Struja“ reditelja Dušana Čavića i Dušana Šaponje. Kao direktor fotografije bio je angažovan na igranom serijalu „Fore i fazoni“ u produkciji RTV Vojvodine, kao i kao jedan od koautora slike na dugometražnom dokumentarnom filmu „Trenutak sna“ reditelja Darka Lungulova.
„Odredište“ deluje kao prirodan nastavak takvog puta. U njemu se susreću fotografija, filmsko mišljenje, prostor projekcije, analogni zapis i telo posmatrača. Bioskop Balkan, kao mesto koje nosi istoriju gledanja, ovde postaje prostor u kojem se gledanje ponovo uči. Ne iz udobnosti sedišta, već kroz prolaz, mrak, zvuk i susret sa slikama koje se pojavljuju jedna po jedna.
Izložba „Odredište“ Andreje Hamovića biće otvorena 25. juna u 19 časova u Bioskopu Balkan, sa ulazom iz Bulevara despota Stefana 6a.
U vremenu u kojem slike najčešće prolaze pred nama brzo, na ekranima koje držimo u rukama, „Odredište“ traži drugačiji ritam. Traži da usporimo, da hodamo, da čekamo naredni kadar i da prihvatimo da se ponekad najvažnije slike ne gledaju samo očima, već celim telom.
Photo credit: Andreja Hamović privatna arhiva
